માતૃભાષા પર એક નવા સર્જકની રચના : “હરિને અરજ”

હેમાબહેન રાવલનો પરીચય : વ્યવસાયે ગ્રંથાલય કર્મચારી. છેલ્લાં સોળેક વર્ષોમાં વિવિધ શૈક્ષણિક/સાર્વજનિક/વિશિષ્ટ સંસ્થાઓનાં ગ્રંથાલયો સાથે ગ્રંથાલય વ્યાવસાયિક તરીકે સંકળાયેલ. હાલ

માધ્યમ–માન્ય મનદુ:ખો !!

‘મળી મોંઘેરી માતૃભાષા ગુજરાતી’                                                    –યોગેન્દ્ર્ વ્યાસ હજુ ગયે અઠવાડીયે જ એક ગમખ્વાર કીસ્સો બન્યો. જો કે અખબારો એને ગમખ્વાર માને

સરયૂ પરીખની એક રચના : “નિમિત્તમાત્ર”

– સરયૂ પરીખ નિમિત્તમાત્ર કર્યાં  કર્મોને  ટેરવે  ગણાવે, કરી  મદદોને માનદ મનાવે, તો મૂલ્ય તેનું  શૂન્ય બની જાય. ઉપકારોની  આરતી  ઘુમાવે, આપ સોહમ્ ની મૂરત બેસાડે, તો  મૂલ્ય

ભગવાન દાદા પગી

ધનસુખ ગોહેલ   આ વખતે તો નક્કી કર્યું હતું  કે ભાવનગર જાઉં ત્યારે ભગવાન દાદાના ઘરે જવું જ ને ભગવાન

મીત્રોને લખેલા પત્રોના પડઘાઓનો સંગ્રહ : ‘પ્રતિભાવો’ !!

આજે ધખધખતા તાપના સમયે જ કુરીયરવાળાએ આવીને એક પાર્સલ આપ્યું. મુંબઈના આ મોટા પરબીડીયામાં સુંદર મજાનાં, આકર્ષક બીજાં બે પરબીડીયાં

અધૂરપ

— સરયૂ પરીખ અધૂરપ    મારા ભાગ્યમાં કેટલું રે સુખ ! મારી ઝોળીમાં જેટલું ઝીલી શકું. સુખ-મંજરીનો છમછમ વરસાદ, ખોળો

રાજપક્ષીઓ !!

નટવરલાલ પ્ર. બુચ નોંધ : પુરેપુરું તો યાદ નથી પણ કાલીદાસના મહાકાવ્ય ‘શાકુંતલ’માં વનમાં દોડાદોડી કરતાં હરણાંનું વર્ણન આવે છે.

મીરાંબાઈનાં પદોનું રસદર્શન : (૧)

દેવિકા ધ્રુવ ભારતના સંતસાહિત્યમાં મીરાંબાઈનું સ્થાન અજોડ છે. મધ્યકાલીન ભક્તિયુગનાં આ ઉત્તમ કવયિત્રી ખરેખર તો સર્વકાલીન શ્રેષ્ઠ કવયિત્રીના આસને બિરાજે છે. સમયના ધસમસતા  પ્રવાહેતેમની રચનાઓને ક્યાંય ફેંકી દીધી નથી. એટલું જ નહિ, એને અમર બનાવી છે. પ્રેમલક્ષણા ભક્તિથી ભરપૂર તેમની પદાવલીઓના ૬ ભાગ પૈકી આજે એક-બે પદોનું રસદર્શન કરીશું. પાંચમી પદાવલીના ૧૭મા પદમાં મીરાંબાઈ કહે છેઃ हे री मैं तो प्रेम दिवानी, मेरो दरद न जाणै कोय। सूली ऊपर सेज हमारी सोवण किस विध होय। गगन मंडल पर सेज पिया की किस विध मिलणा होय। घायलकी गत घायल जाणै जो कोई घायल होय। जौहरि की गति जौहरी जाणै दूजा न जाणै कोय। दरद की मारी बन-बन डोलूँ बैद मिल्या नहिं कोय। मीराँ की प्रभु पीर मिटे जब बैद साँवलिया होय। પ્રાંરંભની પંક્તિ हे री मैं तो प्रेम दिवानी, मेरो दरद न जाणै कोय। માં જ ખુલ્લી કિતાબ જેવા તેમના જીવનની કહાની પ્રતિબિંબિત થાય છે. રાજસ્થાની મિશ્રિત ભાષામાં લખાયેલ આ પદમાં નરી આર્જવતા છે, મૃદુતા છે છતાંયે ભારોભાર પ્રેમની સ્પષ્ટ અભિવ્યક્તિ છે. એ દિવાની છે, તેનું દર્દ કોઈ ક્યાંથી જાણે?  જેની પથારી શૂળી પર થઈ હોય તેને નીંદ ક્યાંથી આવે? सूली ऊपरसेज हमारी सोवण किस विध होय। આકાશના માંડવે પિયુ સૂતો છે, મળવાનું કેવી રીતે બને? गगन मंडल पर सेज पिया की किस विध मिलणा होय પ્રશ્નોત્તરીની આ હારમાળાનાં મૂળ તેમની બાલ્યાવસ્થાના સંસ્મરણોને કેવી સહજતાથી